Funkcje, które musisz znać

Zwykłe + - * / załatwiają proste rachunki, ale prawdziwą robotę w Excelu wykonują funkcje — gotowe polecenia, które liczą za Ciebie. Nie musisz znać setek; wystarczy kilka, żeby ogarnąć większość zadań na studiach.

Po polsku i ze średnikiem: w polskim Excelu funkcje mają polskie nazwy (SUMA, ŚREDNIA…), a argumenty oddziela się średnikiem ;, a nie przecinkiem. Każda funkcja zaczyna się od znaku =.

Podstawa: SUMA, ŚREDNIA, MIN, MAKS, ILE.LICZB

To pięć funkcji, których użyjesz najczęściej. Wszystkie działają na zakresie komórek (np. A1:A10).

Funkcja	Co robi	Przykład
SUMA	dodaje liczby	=SUMA(A1:A10)
ŚREDNIA	liczy średnią	=ŚREDNIA(A1:A10)
MIN	najmniejsza wartość	=MIN(A1:A10)
MAKS	największa wartość	=MAKS(A1:A10)
ILE.LICZB	liczy, ile jest liczb	=ILE.LICZB(A1:A10)

Przykład: masz oceny w komórkach B2:B20. =ŚREDNIA(B2:B20) policzy średnią, a =MAKS(B2:B20) pokaże najwyższą.

JEŻELI — decyzje w arkuszu

JEŻELI sprawdza warunek i zwraca jedną z dwóch wartości — zależnie od tego, czy warunek jest prawdziwy.

Składnia: =JEŻELI(warunek; gdy_prawda; gdy_fałsz)

Przykład — przy każdej ocenie chcesz napisać, czy przedmiot jest zaliczony (od 3):

=JEŻELI(B2>=3; "zaliczone"; "niezaliczone")

Jeśli w B2 jest 4, wyświetli „zaliczone"; jeśli 2 — „niezaliczone".

LICZ.JEŻELI i SUMA.JEŻELI — liczenie z warunkiem

Te dwie funkcje liczą tylko to, co spełnia warunek.

• LICZ.JEŻELI(zakres; warunek) — ile komórek spełnia warunek. =LICZ.JEŻELI(B2:B20; ">=3") → ilu studentów zaliczyło.
• SUMA.JEŻELI(zakres; warunek; zakres_sumowania) — suma tam, gdzie warunek jest spełniony. =SUMA.JEŻELI(A2:A20; "Word"; C2:C20) → suma z kolumny C tylko dla wierszy, w których w kolumnie A jest „Word".

WYSZUKAJ.PIONOWO — łączenie dwóch tabel

Najbardziej „magiczna" funkcja dla studenta: znajduje wartość w jednej tabeli na podstawie danych z drugiej. Masz listę numerów albumów i osobną tabelę z nazwiskami? WYSZUKAJ.PIONOWO dopasuje nazwisko do numeru.

Składnia: =WYSZUKAJ.PIONOWO(czego_szukać; gdzie_szukać; numer_kolumny; FAŁSZ)

• czego_szukać — wartość (np. numer w D2),
• gdzie_szukać — tabela z danymi (pierwsza kolumna to ta, po której szukasz),
• numer_kolumny — z której kolumny zwrócić wynik,
• FAŁSZ — dokładne dopasowanie (prawie zawsze tego chcesz).

Przykład: =WYSZUKAJ.PIONOWO(D2; A:B; 2; FAŁSZ) — szuka wartości z D2 w kolumnie A i zwraca odpowiadającą wartość z kolumny B.

Nowsza, wygodniejsza wersja: w Excelu z Microsoft 365 jest X.WYSZUKAJ, która działa prościej i szuka w obie strony: =X.WYSZUKAJ(D2; A:A; B:B). Jeśli ją masz — używaj jej zamiast WYSZUKAJ.PIONOWO.

Kilka nawyków na koniec

• Zaznaczaj zakres myszą zamiast wpisywać go ręcznie — mniej pomyłek.
• Excel podpowiada nazwy funkcji, gdy zaczniesz pisać = i pierwsze litery. Enter zatwierdza podpowiedź.
• Jeśli wynik to #N/D! albo #ARG!, to nie awaria programu — to Excel mówi, że coś w argumentach się nie zgadza (najczęściej zły zakres albo brak dopasowania).

Wskazówka: opanuj najpierw SUMA, ŚREDNIA i JEŻELI — wystarczą do 80% zadań. WYSZUKAJ.PIONOWO zostaw na moment, gdy będziesz łączyć dane z dwóch tabel. Resztę dołożysz naturalnie. Przy formułach przyda się też adresowanie, żeby skopiować je na wiele komórek.